هر ساله، روز جهانی آسم (World Asthma Day) فرصتی فراهم می‌کند تا به بیماری شایع تنفسی آسم و تأثیرات آن بر حوزه‌های مختلف پزشکی، از جمله دندان‌پزشکی، توجه ویژه‌ای داشته باشیم.

آسم یک بیماری التهابی مزمن راه‌های هوایی است که با علائمی مانند تنگی نفس، خس‌خس سینه، سرفه و احساس فشار در قفسه سینه بروز می‌کند. کنترل مناسب آسم نه‌تنها برای حفظ کیفیت زندگی بیماران حیاتی است، بلکه در مراجعات دندان‌پزشکی نیز نقش تعیین‌کننده‌ای دارد.

تأثیر آسم بر سلامت دهان و دندان

از دیدگاه دندان‌پزشکی، بیماران آسمی به‌دلیل خودِ بیماری، داروهای مصرفی و گاهی اضطراب حین درمان، در معرض برخی مشکلات دهانی قرار دارند؛ استفاده مکرر از اسپری‌های حاوی بتاآگونیست یا کورتیکواستروئید می‌تواند باعث خشکی دهان (xerostomia) شود که خود زمینه‌ساز افزایش پوسیدگی دندانی، بیماری‌های لثه و ناراحتی‌های مخاط دهان است؛ همچنین، برخی بیماران آسمی به‌دلیل الگوی تنفس دهانی، مستعد التهاب لثه و تغییرات در محیط میکروبی دهان هستند.

اهمیت آگاهی دندان‌پزشک از وضعیت آسم بیمار

برای دندان‌پزشک، آگاهی از وضعیت کنترل آسم بیمار، نوع و دوز داروهای مصرفی، وجود حملات اخیر و محرک‌های شناخته‌شده بسیار مهم است؛ توصیه می‌شود بیماران آسمی در جلسات با مدت‌زمان کوتاه‌تر، ترجیحاً در ساعاتی از روز که علائم‌شان کمتر است، و با حداقل استرس روانی تحت درمان قرار گیرند؛ در مطب، فراهم بودن اسپری، اکسیژن و آشنایی تیم درمان با نحوه برخورد با حمله آسم، از ملزومات ایمنی است.

حساسیت‌ها و اقدامات پیشگیرانه

موضوع حساسیت‌ها نیز در این میان اهمیت دارد. برخی بیماران آسمی ممکن است به داروها، دستکش لاتکس یا مواد دندان‌پزشکی حساسیت داشته باشند؛ بنابراین سؤال در مورد سابقه واکنش‌های آلرژیک و ترجیحاً استفاده از مواد و تجهیزات لاتکسفری در بیماران در معرض خطر توصیه می‌شود.

اقدامات پیشگیرانه برای سلامت دهان و دندان

رعایت بهداشت دهان و دندان، استفاده از فلوراید (خمیردندان و دهان‌شویه)، محدود کردن مصرف میان‌وعده‌های شیرین، و به‌ویژه توصیه به شستن دهان با آب پس از استفاده از اسپری استنشاقی، می‌تواند به کاهش پوسیدگی و عوارض مخاطی کمک کند.

نقش دندان‌پزشکان در ارتقای سلامت عمومی بیماران آسمی

در مجموع، روز جهانی آسم یادآور این نکته است که دندان‌پزشکان، در کنار پزشکان خانواده و متخصصان ریه و آلرژی، می‌توانند با شناخت بهتر اثرات آسم و درمان آن بر دهان و دندان، مشارکت مؤثری در ارتقای سلامت عمومی بیماران ایفا کنند. ایجاد محیطی امن، کاهش استرس حین درمان، پایش علائم تنفسی و توجه به بهداشت دهان، چهار ستون اصلی مراقبت دندان‌پزشکی از بیماران آسمی را تشکیل می‌دهد.

دکتر «زهره لردان» مسوول واحد سلامت دهان و دندان مرکز بهداشت شهدای انقلاب