اهمیت درتکلم وبیان صحیح حروف ، بنابراین از لحاظ رفتاری کودک راحت تر با کودکان دیگر ارتباط بر قرار می کند .

آسیب هایی که به دندانهای قدامی شیری وارد می شود ممکن است سبب عفونی شدن آنها شده و تغییراتی از جمله تغییر رنگ،  نقص درشکل ، و کج شدن جوانه دندانهای دائمی زیرین خود را باعث خواهند شد به عبارتی پوسیدگی دندان شیری می تواند موجب آسیب به جوانه دندانهای دائمی زیرین خود گردد.

دندان 6 سالگی وعلت اهمیت آن :

 این دندان اولین آسیای بزرگ دائمی می باشد که به دندان 6 سالگی معروف است و زمان رویش آن هم در 6 سالگی است این دندان الگوی رویش سایر دندانهای دائمی است و اگر  جای صحیح خود را در زمان مناسب رویش پیدا کند . تقریباً می توان انتظار داشت که سایر دندانهای دائمی هم صحیح ومرتب رویش یابند .

محل رویش آن پشت آخرین دندان شیری یعنی دندان آسیای دوم شیری است این دندان اولین دندان دائمی است که جانشین دندان شیری نمی شود و بدون افتادن دندان شیری، رویش می یابد لذا نظر والدین تصور می کنند که این دند ان شیری و با این باور غلط که اگر دندان شیری بیافتد دندان دیگری بدون هیچ مشکلی به جای آن      می روید تلاشی برای تمیز نگاه داشتن آن نمی شود و این در حالی است که دندان 6 باتمام اهمیتی که برای آن ذکر شد ، باید تا پایان عمر در دهان باقی بماند اما زودتر پوسیده شده واز بین می رود و مشکلات متعدد دندان بعدی را ایجاد می نماید .

نکات مورد توجه در هنگام معاینه :

تمام قمستهای لثه ، کف دهان (زیر زبان ) کام ، داخل گونه ها و لب ها را به دقت معاینه کرده تا اگر تورم ، زخم ویا هر چیز غیر طبیعی دیگر وجود داشته باشد . متوجه آن شده و کودک را به دندانپزشک ارجاع نمایید .

همه سطوح مختلف را در تک تک دندانها معاینه کنید وجود پلاک میکروبی ، جرم ، پوسیدگی دندان ( از یک لک کوچک قهوه ای یا سیاه رنگ گرفته تا سوراخ شدگی دندان ) را بررسی نمایید .

از آنجا که پوسیدگی دندانی می تواند همراه با درد باشد . بایستی در این خصوص از کودک یا همراه او وجود درد و یا سابقه درد دندانی را جویا شد .

تعریف پوسیدگی :                                                    

 پس از خوردن غذا چنانچه بهداشت دهان ودندان رعایت نشود. لایه ای میکروبی برروی سطوح دندانها تشکیل می شود که با گذشت زمان میکروبهای موجود در این لایه مواد  قندی را به اسید تبدیل می کنند این اسید مینای دندان را به مرور حل کرده و پوسیدگی ایجاد می شود .

عوامل پوسیدگی :

عدم رعایت صحیح و به موقع بهداشت دهان ودندان :    عدم استفاده از مسواک و نخ دندان،  چنانچه پس از مصرف مواد غذایی سطح دندانها تمیز نگردد میکروبهای داخل دهان به همراه خرده های مواد غذایی و مواد قندی لایه ای را روی دندانها تشکیل می دهند که پلاک میکروبی نامیده می شود این پلاک لایه ای نرم بی رنگ و چسبنده است که به تنهایی با آب شسته نشده و برای پاک کردن آن از سطوح دندانها باید ابتدا از نخ دندان استفاده کرده و سپس دندانها را به دقت مسواک بزنیم .

مصرف نامناسب مواد قندی :

مقاومت شخص و دندان: کمبود مقاومت شخص و دندان می تواند به یکی از سه علل ارثی ، مادر زادی و یا اکتسابی باشد .

محلهای شایع پوسیدگی :

شیارهای سطح جونده : در سنین اولیه رویش دندانهای آسیای دائمی که دارای شیارهای عمیق می باشند به دلیل تجمع مواد غذایی در بین شیارها احتمال ایجاد پوسیدگی خیلی زیاد می باشد .

سطوح بین دندانی : بعلت عدم دسترسی موهای مسواک به این منطقه وعدم استفاده از نخ دندان میزان تجمع مواد غذایی ودر نهایت احتمال پوسیدگی در این سطوح بالاست لازم به ذکر است که این  مناطق را تنها با استفاده از نخ دندان می توان تمیز کرد .

طوق دندان یا ناحیه اتصال با دندان :

علائم پوسیدگی دندان :

• تغییر رنگ مینای دندان
• سوراخ شدن دندان
•  بوی بد دهان
• حساس بودن و درد گرفتن دندان
•  تاثیر متقابل بیماریهای دهان ودندان و بیماریهای سیستمی

بیماریهای قلبی عروقی

ابتلا افراد به بیماریهای قلبی عروقی در افراد با بهداشت دهانی ضعیف و جرم دندانی زیاد دو برابر دیگران می باشد .

سکته های مغزی و قلبی :

بنا به تحقیقات صورت گرفته 25% بیماران سکته کرده عفونت دندانی قابل ملا حظه ای داشته اند .

دیابت :

ارتباط میان دیابت و بیماریهای لثه ای به خوبی اثبات شده است .

استفاده  از مسواک و خمیر دندان

الف » انتخاب یک مسواک خوب

•     موهای مسواک از جنس نایلون نرم و سر موهای آن گرد باشد
•    موهای مسواک منظم و مرتب باشد
•    اندازه مسواک

ب » خمیر دندان که حاوی فلوراید می باشد :

ج » استفاده از نخ دندان :

سطوح بین دندانی به هیچ عنوان با استفاده از مسواک تمیز نمی شوند وتنها با استفاده از نخ دندان می توان این سطوح را تمیز کرد نخ دندان  نخ ابریشمی مخصوصی است که باید آنرا از داروخانه تهیه کرد .

شيارپوش يا فيشورسيلانت

لزوم انجام خدمات پيشگيري و اهميت آن نسبت به درمان بيماري از هيچكس پوشيده نيست دراين رابطه و در حيطه بهداشت دهان و دندان به دليل مشكلات درماني و گاهي اوقات غير قابل برگشت بودن حالت سلامت عضو، پيشگيري از اهميت زيادي برخوردار است در اين رابطه اجراي طرحهاي جلوگيري از پوسيدگي دندان بطور اخص حائز اهميت بوده و در اين ميان فيشورسيلانت كه بطور مؤثري زمينه پوسيدگي را از بين مي برد اثر زيادي در كنترل پوسيدگي خواهد داشت.

 د رابتداي رويش دندانها در فكين با توجه به شيارهاي عميق و تكامل نيافته دندان، زمينه جهت پوسيدگي فراهم است در مواردي هم اين شيارها بگونه اي عميق است كه دسترسي و تميز كردن آن امكان پذير نبوده .و پوسيدگي قطعي است در فيشورسيلانت بعد از تميز و آماده نمودن، اين شيارها با ماده اي مناسب پوشيده مي شود و گير غذائي در سطح دندان از بين رفته و امكان پوسيدگي به حداقل كاهش پيدا ميكند همچنين بعلت وجود فلورايد در ماده پر كننده شيارها تا مدتي اين فلورايد در محل آزاد شده و باعث استحكام سطوح دنداني نيز مي شود فيشورسيلانت هم جهت دندان دائم و هم شيري استفاده مي شود و باعث پيشگيري از پوسيدگي در هر دو سيستم دنداني مي شود مهمترين سن جهت انجام فيشورسيلانت شروع رويش دندانهاي دائم بوده كه از 6 الي12 سالگي است با توجه به اهميت خاص دندان 6 سالگي انجام فيشورسيلانت جهت اين دندان از اهميت ويژه اي برخوردار است

در انجام  فيشورسيلانت احتياجي به بي حسي و يا تراش دندان نمي باشد و در مدت كوتاهي اين خدمات انجام مي گيرد ابتدا باتميز نمودن سطح دندان و زمينه سازي جهت ماده پر كننده ،  دندان را آماده مي كنيم و با پر كردن شيارها بوسيله ماده شيارپوش و سپس بكارگيري نور فرا بنفش آن ماده در شيار محكم شده و سطحي بدون گير غذائي  در قسمت جونده دندان بوجود مي آوريم. بعد از انجام كار نياز به مراقبت ويژه اي نمي باشد.

فيشورسيلانت 2 الي 3 سال بعد از رويش دندان بكار مي رود

دريك ويزيت مي توان براي چند دندان فيشورسيلانت انجام داد

نقاط ضعف و قوت :

 به توجه به کمبود نیرو و همچنین مشکلات موجود در مناطق روستایی به جهت تسریع در روند کار اقدمات زیر انجام گردید .

1- با استفاده از نیروهای دند انپزشک طرحی که طبیعتاً دارای انرژی بیشتری می باشند در مناطق روستایی استفاده گردید به این ترتیب که باتوجیه آنان در رابطه با دلایل انجام کار و تجسم آینده ای سالم جهت کودکان مناطق محروم و قول مساعد پرداخت پر کیس درمقابل خدمات انجام گردیده آنان را راغب و علاقمند به فعالیت در این زمینه کردیم .

2- بادعوت از مسوولین بهداشت مناطق روستایی تحت پوشش ( خان زنیان - کوار- ظفر آباد- سلطان اباد - کدنج – چنارفاریاب  ) و هماهنگی با آنان جهت ارجاع دانش آموزان مقطع ابتدایی به ترتیبی که کلیه کودکان منطقه تحت خدمات فیشور سیلانت قرار بگیرند

مقرر گردیدبا هماهنگی مدیر مدرسه روزانه تعدادی معین از دانش آموزان به مرکز بهداشت مربوطه ارجاع گردند .

-راه اندازی فیشورسیلانت درمراکزشهری:مرکزحربن ریاحی(بلواردارالرحمه)-فاطمه الزهرا(همت جنوبی)

تاریخ شروع طرح :  سه ماهه سوم سال 1385

تاریخ ارزیابی اول :   فروردین 1386 لازم به ذکر است آمار فیشور سیلانت تا تاریخ فوق در مراکز تحت پوشش 3200 مورد بوده است .

هزینه های جاری اجرای طرح :

 الف : هزینه های قبل از بهره برداری شامل

¨       خرید دستگاه لایت کیور                                             

¨       هزینه ملزومات مصرفی

¨       هزینه حقوق و دستمزد

   هزینه ثابت :

 با توجه به تقلیل هزینه های ثابت  مانند یونیت دندانپزشکی ، اتوکلاو وحقوق دندانپزشک و. . . که عمده هزینه این طرح می باشد می توان با صرف هزینه محدودی خدمات گسترده و چشمگیری انجام داد که گامی موثر در پیشبرد بهداشت جامعه و همچنین از لحاظ تامین درآمد منبع مناسبی برای سیستم می باشد . بدیهی درکنار طرح فوق خدمات ترمیم همرنگ موجب  ارائه خدمات بیشتر به مراجعه کنندگان می باشد .

                                                                                                                  تهیه و تنظیم :

                                                                                                             دکتر حسین صلح پور