طرح تحقیقاتی و پژوهشی

استفاده از کمان نخی

درمدارس استثنائی

پیشگیری از پوسیدگی:

بطور کلی چهار عامل در شروع پوسیدگی دندان دخالت دارند.

1 . مستعد بودن سطوح دندان وضعیف بودن آن در مقابل اسید

2 . پلاک میکروبی موجود روی سطح دندان

3  .  فعالیت میکروبی پلاک

4 . کربو هیدراتها یا قندهایی که در اختیار پلاک میکروبی قرار می گیرند

پوسیدگی = دندان مستعد + قند + میکروارگانیسم

به نظر میرسد حذف هر یک از عوامل چهار گانه فوق امکان پوسیدگی را کاهش می دهدیا از بین   می برد .

جلو گیری از تشکیل پلاک میکروبی روی سطح دندان نقش مهمی در کنترل تعداد میکروبها دارد به نوبه خود میتواند میزان قندی را  که با دندان تماس پیدا میکند کاهش دهد.

در مسئله کنترل پلاک میکروبی همکاری کامل بیمار منجمله محدود کردن میزان مصرف قند هانقش اساسی دارد.

استفاده موضعی از فلوراید نیز بشرط آنکه بطریق صحیح صورت گیرد در کاهش میزان پوسیدگی تقریبا 50% موثر واقع میگردد . قرصهای فلوراید – دهانشویه ها و خمیر دندانهای حاوی فلوراید نیز محدودیت میزان پوسیدگی را منعکس نموده است.

غلظتهای فلوراید موجود در این ماده موضعی میتواند مانع چسبندگی پروتئن ها وباکتریها به سطح مینایی دندان شود بنابراین استفاده از فلو راید میتواند یکی از راهکارهای مهم پیشگیری از پوسیدگی دندان باشد.   

اهمیت مسواک و استفاده از آن:

ایده آن است که دندانها پس مصرف هر غذا یا آشامیدنی شیرین مسواک شوند اگر این کار امکان ندارد بهتر است یکبار صبحها وبار دیگر شبها قبل از خواب دندانها را مسواک نمود در صورتیکه قادر به این کار نیسیتیدلازم است حد اقل شبها قبل از خوابیدن بطور دقیق دندانهارا پاکیزه نمایید .

اگر پس از خوردن غذا هرچه سریعتر دندانها را مسواک کنید میزان پوسیدگی دندانها کمتر خواهد بود جالب است بدانید هرگاه یک دقیقه پس از مصرف غذا به مسواک زدن دندانها بپردازیم 50% پوسیدگی دندانها کاهش می یابد.

برای تمیز شدن دندانها نیازی به محکم کشیدن مسواک بروی آنها نیست استفاده از روش صحیح مسواک زدن برای رسیدن به این هدف کافیست.مسواک زدن باید آهسته با احتیاط ودقیق باشد از مسواک کردن عجولانه بپرهیزید .بسیاری از مردم در حالی مسواک میزنند که فکرشان جای دیگر است این امر سبب فراموش کردن بعضی نواحی یا دوباره کاری در نواحی دیگر میشود.

دو نکته را هیچگاه فراموش نکنید :

          1  .  هدف از مسواک زدن  دندانها سفید کردن آنها نیست.

          2 .  با نگاه کردن به دندانهای جلو در مورد کاررایی مسواک زدن خود قضاوت نکنید.  

اهمیت استفاده از نخ دندان :

اصولا هنگام مسواک زدن تنها4/1 سطح جانبی هر دندان تمیز میگردد وبقیه این سطح مسواک نخورده باقی میماند

از سوی دیگر به علت تماس و اتصال سطوح جانبی دندانها پوسیدگی این نواحی تا مدتعا از نظر مخفی مانده، دیده  نمی شود همچنین به دلیل کمی فاصله پالپ تا سطح جانبی پوسیدگی این نواحی خیلی زودتر به پالپ و عصب دندان سرایت می کند مجموعه این عوامل (تمیز نشدن با مسواک ومخفی ماندن پوسیدگی ونزدیک بودن پالپ به سطوح جانبی )سبب پیشرفت پنهانی وسریع پوسیدگی در محل اتصال دندانها ودرنهایت آلودگی پالپ وشروع دندان درد       می شود همچنین مطالعات نشان داده که شروع بیماریهای لثه در اغلب موارد از این ناحیه صورت میگیرد لذا کسانیکه میخواهند دچار این بیماری نشوند باید کوشش فراوانی در جهت تمیز نمودن فاصله بین دندانها بنمایند

بهترین وسیله ای که امروزه برای تمیز کردن سطوح جانبی دندانهامورد استفاده قرار می گیرد نخ دندان است جالب است بدانید اهمیت استفاده از نخ دندان از مسواک بیشتر است.  

اهداف استفاده از نخ دندان:

          1 .تمیز نمودن قسمتهایی از دندان که با مسواک قابل شستشو نمیباشند. 

         2.   به علت کمی فاصله پالپ تا سطح جانبی دندان و سرایت سریعتر پوسیدگی به پالپ وعصب تمیز نگه  داشتن سطح جانبی با نخ دندان از اهمیت خاصی برخوردار است  .

       3.   با استفاده نخ دندان از پوسیدگی بین دندانی جلوگیری میشود. 

فواید استفاده از نخ دندان:

    1 .  تمیز نمودن سطوحی از دندان که با مسواک قابل دسترسی نیست.

    2 .   پیشگیری از پوسیدگی بین دندانها.

    3 .   پیشگیری از هزینه های زیاد درمانی

   4  .   اختصاص دادن وقت کمتر برای استفاده از نخ دندان نسبت به درمان دندان پوسیده.

    5   .   پیشگیری از بروز بیماریهای لثه. 

روش صحیح استفاده از نخ دندان :

به منظور تمیز کردن سطوح بین دندانها که قابل دسترس مسواک نیست باید تقریبا 45 سانتیمتر ازنخ دندان را جدا کرده و دو انتهای آن را بدور انگشت وسط بپیچید سپس با انگشت شصت و اشاره با فاصله پنج سانتیمتر محکم نگه دارید به آرامی از سطح جونده بطرف نقطه تماس و سپس بطرف شیار تثه حرکت دهید .

برای سهولت حرکت نخ بین دندانها آنرا با حرکت ملایم جلو و عقب و پایین ببرید برای تمیز نمودن سطح دندان نخ را بدور دندان انحنا دهید وبا حرکت بالا و پایین نخ را به سطح دندان بکشید این دسترالعمل را در مورد دندانهای مجاور نیز تکرار نمایید و بیاد داشته باشید که برای جلوگیری از هرگونه آسیب احتمالی به لثه باید نخ را محکم به سطح دندان بچسبانید این عمل را در مورد تمام دندانهای فک فوقانی و تحتانی تکرار نمایید و نخ را از دور یک انگشت به دور انگشت وسط دیگر بپیچید تا بطور منظم از یک قسمت تمیز ومحکم نخ استفاده شود .

مطمئن شوید هر بار از یک قسمت جدید نخ برای هر دندان استفاده میشود باید توجه کافی به کشیدن    نخ به دندانهای خلفی مبذول نمایید .

هنگامی که نخ کشیدن به پایان رسید دهان خود را کاملا با آب بشویید.

نکات مفیددر مورد نخ دندان :

1  . بهتر است با هر نوبت مسواک زدن از نخ نیز استفاده کنید اگر این کار امکان ندارد حد اقل یکبار در شبانه روز از نخ دندان استفاده کنید .

2 . استفاده از نخ دندان بخصوص در مورد دندانهای آسیا کمی مشکل است در آغاز بهتر است فقط دندانهای جلودهان را نخ بزنید بعدها وقتی این کار را بخوبی فرا گرفتید میتوانید دندانهای عقب دهان را نیز تمیز کنید با کمی تمرین میتوان هر دو فک را درزمانی کوتاهتر از چند دقیقه نخ زد.

3 . برای تمیز نمودن دندانها باید از نخهای مخصوصی که در داروخانه بفروش میرسد استفاده نمود. نخهای معمولی تمیز بهداشتی نیستند و همچنین استحکام ، ضخامت ، ظرافت وخصوصیات ضروری دیگر را ندارد.

4 . اوائل استفاده از نخ دندان ممکن است مقداری خون از لثه جاری گردد اگر لثه سالم و طبیعی باشد این خونریزی در روزهای آینده متوقف می شود در غیر اینصورت یا لثه بیمار است یا روش استفاده از نخ اشتباه است که برای رفع آن باید به جرم گیری و اصلاح روش استفاده از نخ پرداخت.

5 . پاره شدن یا ریش ریش شدن نخ هنگام استفاده دلیل بر وجود پوسیدگی ، جرم و یا پر کردن غلط در ناحیه بین دندانی است جهت بر طرف کردن این مشکل لازم است به دندانپزشک مراجعه شود.        

استفاده از کمان نخی :

با توجه به اهمیت شعار (پیشگیری مهمتر از درمان است)استفاده از نخ دندان نیزیکی از روشهای پیشگیری از پوسیدگی دندان میباشد در عین حال استفاده از این وسیله موثر برای برخی از افراد جامعه از جمله (سالمندان ، کودکان و افراد معلول )دشوار است که گاهی این مسئله باعث میشود این افراد از استفاده نخ امتناع کنند لذا برای سهولت استفاده از نخ دندان علی الخصوص در افراد مذکور میتوان از کمان نخی استفاده کرد .

کمان نخی وسیله است کوچک و سبک که با کمک آن میتوان به راحتی در زمانی کوتاه تمام دندانهارا نخ کشید.  

چند نکته راجع به استفاده از کمان نخی :

1-      طرز قراردادن نخ بر روی کمان باستی طوری باشد که که به اندازه کافی محکم بسته شود تا در حین کار نخ شل نشود .

2-      از نخ بدون موم  ( unwxed) استفاده شود .

3-       بعد از استفاده از کمان نخی و دور انداختن نخ ، کمان نخی بوسیله یک ماده ضد عفونی کننده ،                 ضد عفونی شود .

استفاده از کمان نخی در مدارس استثنایی

رعایت بهداشت دهان ودندان به عنوان یک لازمه در محدوده بهداشت فردی مطرح می گردد داشتن دندان سالم و رعایت بهداشت دهان و دندان در سلامت فرد و کارایی فرد در اجتماع از نظر هیچکس پنهان نیست اما دراین میان افرادی هستند که در این مقوله ناتوانند و بهداشت دهان ودندان را اگر هم بخواهند قادر به انجام آن نیستند .

انجام این وظیفه بطور اجبار به اطرافیانآن فرد و از لحاظ وجدانی به افرادی که به نوعی در رابطه بافرد معلول وناتوان هستند محول می شود .

آموزش  استفاده از کمان نخی در مدارس استثنایی

با توجه به اهمیت استفاده از نخ دندان جهت جلوگیری از پوسیدگی بین دندان و رعایت بهداشت دهان و دندان و با توجه به مشکلاتی که استفاده از نخ دندان دردانش آموزان استثنایی دارد .

واحد بهداشت دهان ودندان مرکز بهداشت شهدای انقلاب بر آن شد که استفاده از کمان نخی جهت دانش آموزان استثنایی را بطور عملی بررسی و درصورت موفقیت در کارایی و استفاده از آن در افراد فوق آنرا بصورت هم گیر و جامع در مدارس استثنایی استفاده کند جهت این کار تعداد 6 شیفت مدرسه استثنایی در نظر گرفته شد در ابتدا با هماهنگی و برگزاری جلسه ای با حضور مربیان بهداشت مدارس فوق آشنایی و سیله هدف از اجرای طرح نتایج مورد نظر اهمیت طرح ونحوه بکار گیری و استفاده آن توضیح داده شد سپس به هر کدام از مربیان تعداد بیست  کمان نخی تحول داده شد که می با یست نحوه استفاده از آن بصورت عملی در حضور والدین دانش آموزان گفته شود

ارزیابی استفاده از کمان نخی در مدارس استثنایی

و بعد از یک ماه استفاده از کمان نخی که بوسیله ی خود مربی بهداشت ویا والدین دانش آموز مورد استفاده قرار می گرفت کارایی ونقاط ضعف و قوت استفاده آن را به واحد بهداشت دهان ودندان بصورت مکتوب ارسال نماید که گزارش هر مدرسه به پیوست تقدیم می گردد .

ضمناً در پایان یک ماه بررسی نتایج حاصل در خصوص آیتم های زیر انجام گرفن تسن

1-      راحتی استفاده از وسیله

2-      مقایسه بهداشت دهان ودندان دانش آموزان مورد نظر با بقیه دانش آموزان در انتهای طرح بهداشت دهان ودندان

3-       عکس العمل فرد معلول در برابر استفاده از وسیله

4-       تداوم استفاده از وسیله

5-      کارایی وسیله از دید مربی بهداشت مدرسه استثنایی