چربی ها مواد مغذی هستند که موجب تامین انرژی می شوند؛ آن ها همچنین به جذب ویتامین های محلول در چربی مانند E، D، A و K کمک می کنند. چربی ها به دو صورت اشباع و غیر اشباع وجود دارند و بیشتر غذاها حاوی هر دوی آن ها هستند.

معمولا اسیدهای چرب اشباع در دمای اتاق جامد هستند؛ چربی های اشباع موجب افزایش کلسترول بد خون (LDL) و افزایش خطر ابتلا به بیماری های قلبی و سکته می گردد. علاوه بر این، کالری بالای چربی‌ها می‌تواند منجر به افزایش وزن و چاقی شود که خود عامل خطر بسیاری از بیماری‌ها است. مصرف زیاد چربی اشباع همچنین با افزایش خطر دیابت نوع دو از طریق ایجاد مقاومت به انسولین، کبد چرب و حتی افزایش التهاب بدن همراه است.

چربی های اشباع عمدتا شامل غذاهای حیوانی مانند لبنیات پرچرب، بستنی، خامه، پنیر و گوشت است. پرندگان و ماهی ها نسبت به گوشت قرمز میزان کمتری از این اسید چرب را دارا هستند؛ همچنین روغن‌های گیاهی مانند روغن نارگیل و روغن پالم و بسیاری از غذاهای سرخ‌کرده و شیرینی‌های صنعتی حاوی مقادیر بالایی از چربی اشباع هستند؛ غذاهایی که با کره حیوانی مارگارین یا روغن قنادی آماده شده اند (مانند کیک، کلوچه، بیسکویت و سایر انواع دسرها) شکلات، گوشت های فراوری شده مانند سوسیس، کالباس و همبرگر حاوی مقدار زیادی اسیدهای چرب اشباع هستند.

نکته کلیدی در مصرف چربی اشباع، رعایت تعادل و انتخاب منابع سالم است، زیرا مصرف متعادل می‌تواند ضمن بهره‌مندی از فواید آن، خطر بروز بیماری‌ها را کاهش دهد.

با این حال، چربی اشباع اگر به‌صورت متعادل مصرف شود، می‌تواند فواید مهمی برای بدن داشته باشد. این نوع چربی در تولید برخی هورمون‌ها نقش دارد، انرژی لازم بدن را تأمین می‌کند و به جذب ویتامین‌های محلول در چربی مانند A، D، E و K کمک می‌کند. نکته مهم آن است که این فواید تنها زمانی حاصل می‌شوند که مصرف چربی اشباع محدود باشد و منابع آن سالم و طبیعی انتخاب شوند، مانند گوشت‌های کم‌چرب و لبنیات با چربی پایین.

جایگزینی اسید چرب اشباع با انواع غیر اشباع مثلا جایگزینی روغن های جامد با روغن های مایع یک انتخاب غذایی سالم است و موجب کاهش کلسترول بد خون می گردد.

توصیه هایی برای کاهش دریافت اسیدهای چرب اشباع

- تاکید بر مصرف میوه ها و سبزیجات، فرآورده های لبنی فاقد چربی یا کم چرب، غلات سبوس دار، مرغ، ماهی و انواع مغزها

- محدود کردن مصرف گوشت قرمز و استفاده از انواع بدون چربی آن در صورت لزوم

- کاهش مصرف بیسکویت، کیک، کلوچه، شیرینی و فست فودها

- استفاده از روغن های مایع مانند: زیتون، کانولا و ... جهت پخت و پز به جای روغن جامد و کره

- محدود نمودن مصرف انواع سس های سالاد

«اعظم زمانی» کارشناس ارشد تغدیه و رژیم درمانی – مرکز بهداشت شهدای انقلاب شیراز