تغذیه صحیح در دوران سربازی، یکی از مهم‌ترین ارکان حفظ سلامت، افزایش انرژی، تقویت تمرکز ذهنی و ارتقای توان جسمانی است. سربازان به دلیل فعالیت بدنی بالا، ساعات طولانی آموزش، فشارهای محیطی و محدودیت زمانی برای صرف غذا، بیش از سایر افراد به یک الگوی تغذیه‌ای منظم و اصولی نیاز دارند. رعایت این اصول می‌تواند کیفیت دوران خدمت را به شکل قابل توجهی بهبود بخشد.

اصول پایه‌ای تغذیه در دوران خدمت

تأمین کالری متناسب با میزان فعالیت  
میزان انرژی دریافتی باید با شدت تمرین‌ها و مأموریت‌ها هماهنگ باشد تا از افت توان جسمی جلوگیری شود. مصرف کربوهیدرات‌های پیچیده مانند نان‌های سبوس‌دار، برنج، سیب‌زمینی و غلات کامل به حفظ سطح انرژی در طول روز کمک می‌کند.

دریافت پروتئین کافی برای ترمیم عضلات         
پروتئین نقش مهمی در بازسازی و تقویت عضلات دارد. منابع باکیفیت مانند تخم‌مرغ، مرغ، ماهی، لبنیات و حبوبات باید در اولویت برنامه غذایی قرار گیرند.

استفاده از چربی‌های سالم    
آجیل، دانه‌ها و روغن‌های گیاهی از جمله منابع چربی‌های مفید هستند که علاوه بر تأمین انرژی، به جذب ویتامین‌های محلول در چربی نیز کمک می‌کنند.

توجه جدی به آب و هیدراتاسیون         
کم‌آبی یکی از عوامل اصلی خستگی و کاهش تمرکز محسوب می‌شود. توصیه می‌شود سربازان در طول روز به میزان کافی آب بنوشند، مصرف نوشیدنی‌های شیرین و انرژی‌زا را محدود کنند و بطری‌های آب را در معرض نور مستقیم خورشید قرار ندهند.

تغذیه در شرایط میدانی و مأموریت‌ها

در مأموریت‌ها یا دوره‌های آموزشی میدانی که دسترسی به غذای تازه محدود است، استفاده از مواد غذایی کم‌فاسدشدنی، پرانرژی و سرشار از پروتئین اهمیت ویژه‌ای دارد. کنسروها، خشکبار، بیسکویت‌های غنی‌شده و جیره‌های آماده می‌توانند گزینه‌های مناسبی باشند. در شرایط سخت و آموزش‌های فشرده نیز دریافت کالری کافی برای حفظ توان جسمی ضروری است.

اهمیت تنوع غذایی

تنوع در برنامه غذایی به دریافت ویتامین‌ها و مواد معدنی ضروری کمک می‌کند. حتی در پادگان‌ها با منوی محدود، می‌توان با انتخاب‌های هوشمندانه مانند مصرف بیشتر سبزیجات، سالاد، لبنیات و میوه‌های موجود، بخشی از کمبودهای احتمالی را جبران کرد.

چالش‌های رایج و راهکارها

محدودیت زمان برای صرف غذا، کیفیت متغیر غذا در برخی پادگان‌ها، کمبود میوه و سبزی در بعضی وعده‌ها و همچنین استرس و خستگی که می‌تواند موجب کاهش اشتها شود، از چالش‌های رایج تغذیه در دوران سربازی است. با این حال، آگاهی از اصول تغذیه سالم و انتخاب‌های مناسب می‌تواند بسیاری از این مشکلات را کاهش دهد.

راهکارهای عملی برای سربازان:

• در صورت امکان، میوه، خرما یا مغزها همراه داشته باشید.
• در وعده‌های غذایی پادگان، پروتئین و سبزیجات را در اولویت قرار دهید.
• نوشیدن آب کافی را در طول روز فراموش نکنید.
• از مصرف بیش از حد تنقلات کم‌ارزش مانند چیپس، پفک و نوشابه پرهیز کنید.
• در صورت احساس ضعف یا خستگی شدید، موضوع را به بهداری اطلاع دهید.
• رعایت این نکات ساده اما کاربردی می‌تواند به حفظ سلامت، افزایش بازدهی و گذراندن موفق‌تر دوران خدمت کمک کند.

«اعظم زمانی» کارشناس ارشد رژیم درمانی – مرکز بهداشت شهدای انقلاب شیراز