بر اساس پژوهش‌های علمی، «سال‌های بیشتر زندگی» تنها به معنای عمر طولانی‌تر نیست، بلکه به مفهوم «امید به زندگی سالم» است؛ یعنی سال‌هایی که فرد از سلامت جسمی و روانی مطلوب برخوردار است. شواهد نشان می‌دهند که کیفیت زندگی در سالمندی، بیش از آنکه صرفاً به سن تقویمی وابسته باشد، تحت تأثیر عوامل قابل تغییر مانند سبک زندگی، فعالیت‌های اوقات فراغت، و بهزیستی ذهنی قرار دارد.

سبک زندگی سالم: کلید افزایش سال‌های زندگی سالم

علم سالمندی به‌روشنی نشان می‌دهد که کیفیت زندگی در سال‌های پایانی عمر، تا حد زیادی در دست خود فرد است. اتخاذ سبک زندگی سالم شامل فعالیت بدنی، رژیم غذایی سالم، عدم مصرف سیگار و عدم مصرف الکل مصرف مایعات و خواب کافی و مشارکت اجتماعی در فعالیت های معنادار حفظ نگرش مثبت به آینده و مراقبت از سلامت روان به ‌طور مستقیم با کیفیت زندگی بالاتر و کاهش علائم افسردگی مرتبط است و می‌تواند نه ‌تنها به طول عمر سالمندان بیفزاید، بلکه آن سال‌ها را سرشار از توانمندی، شادی و امید کند.

سلامت در سالمندی فقط نداشتن بیماری نیست. هدف این است که فرد بتواند کارهای مهم زندگی خود را تا حد امکان انجام دهد: حرکت کند، ارتباط داشته باشد، تصمیم بگیرد و از زندگی روزمره لذت ببرد. کنترل بیماری‌های مزمن، حفظ قدرت عضله، تغذیه مناسب، خواب و سلامت روان همگی به این توانایی کمک می‌کنند.

اندازه ‌گیری منظم فشار خون و قند بر اساس توصیه تیم سلامت، بررسی داروها و ارزیابی بینایی، شنوایی وسلامت دهان اهمیت دارد. مصرف منظم داروها تحت نظر پزشک وپرهیز از قطع یا اضافه کردن خودسرانه دارو از موارد مهمی است که باید به آن دقت شود.. بهتر است فهرست کامل داروها، مکمل‌ها و در هر مراجعه همراه سالمند باشد؛ مصرف هم‌زمان چند دارو به علت تداخلات دارویی می‌تواند خطر سرگیجه، افت فشار، گیجی و زمین‌خوردن را افزایش دهد.

کاهش ناخواسته وزن، ضعف تازه، کند شدن راه رفتن، زمین‌خوردن، فراموشی رو به افزایش، بی‌اختیاری جدید یا تغییر خلق، علامت‌هایی هستند که نیاز به ارزیابی دارند. این مشکلات را نباید به سن نسبت داد. بررسی زودهنگام می تواند از ناتوانی بیشتر پیشگیری می‌کند. دریافت پروتئین کافی، میوه و سبزی، آب کافی و فعالیت بدنی متناسب نیز برای حفظ عضله و عملکرد ضروری است؛ البته رژیم افراد مبتلا به بیماری کلیه، قلب یا دیابت باید شخصی‌سازی شود.

کیفیت زندگی برای هر سالمند معنای متفاوتی دارد. برای یک نفر راه رفتن تا نانوایی مهم است و برای دیگری حضور در جمع خانواده مهمترین موضوع است. از خود سالمند بپرسیم چه کاری برایش اولویت دارد و برنامه مراقبت را بر همان اساس تنظیم کنیم. درمان خوب فقط عدد فشار یا قند را بهتر نمی‌کند؛ باید به فرد کمک کند زندگی مطلوب خود را با کمترین وابستگی ادامه دهند. توجه به سلامت جسمی، روحی روانی و اجتماعی سالمند و حمایت جامعه، نقش مهمی در کیفیت زندگی او ایفاء میکند و مانع از انزوای اجتمـاعی و پیشرفت  بیمـاری می گردد.

«لیلا جاهد» _ کارشناس برنامه سالمندان مرکز بهداشت شهدای انقلاب